ผู้บริหารหลายคนรู้อยู่แล้วว่า subcontract กับ outsource ต่างกันในทางทฤษฎี แต่พอถึงเวลาต้องตัดสินใจจริงว่าโครงการหรืองานที่อยู่ตรงหน้าควรใช้รูปแบบไหน กลับลังเลและเลือกผิด ผลที่ตามมาคือบางธุรกิจไป subcontract งานที่จริง ๆ ควรเป็นบริการต่อเนื่องระยะยาว ทำให้ต้องกลับมาเจรจาสัญญาใหม่ทุกไม่กี่เดือน ขณะที่บางธุรกิจ outsource งานที่ควรควบคุมขอบเขตให้ชัดเจนแบบ subcontract ทำให้งบบานปลายเพราะขอบเขตงานขยายไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีจุดจบ
บทความนี้ไม่ได้มาอธิบายซ้ำว่า subcontract กับ outsource ต่างกันอย่างไร เพราะเรื่องนั้นได้อธิบายไว้ละเอียดแล้วใน Outsource กับ Subcontract ต่างอย่างไร? แต่จะพาไปดูโดยตรงว่า เมื่อไหร่ควรเลือกใช้ subcontract หรือ outsource ผ่านเช็กลิสต์ปัจจัยที่ใช้ตัดสินใจได้จริง พร้อมตัวอย่างสถานการณ์ที่ธุรกิจไทยเจอบ่อย เพื่อให้เลือกได้ถูกตั้งแต่ครั้งแรก ไม่ต้องเสียเวลาและงบประมาณไปกับการแก้ไขทีหลัง
ก่อนไปดูเช็กลิสต์ ต้องเข้าใจก่อนว่าทำไมการเลือกรูปแบบผิดถึงไม่ใช่แค่เรื่องของคำเรียกที่ต่างกัน
เมื่อธุรกิจเลือก subcontract ทั้งที่งานจริงควรเป็น outsource ระยะยาว มักเจอปัญหาต้องกลับมาต่อรองสัญญาใหม่บ่อยครั้ง เสียเวลาหาผู้รับงานรายใหม่ทุกครั้งที่โครงการเดิมจบ และไม่ได้ประโยชน์จากการที่พาร์ทเนอร์เข้าใจธุรกิจอย่างลึกซึ้งเหมือนความสัมพันธ์ระยะยาว ในทางกลับกัน เมื่อธุรกิจ outsource งานที่ควรกำหนดขอบเขตแบบ subcontract ตั้งแต่ต้น มักเจอปัญหาขอบเขตงานขยายเกินสัญญาโดยไม่รู้ตัว (scope creep) ควบคุมคุณภาพงานเฉพาะทางได้ยากเพราะผู้รับงานบริหารทีมของตัวเองอย่างอิสระ และงบประมาณที่ตั้งไว้ไม่สอดคล้องกับลักษณะงานที่ควรมีจุดจบชัดเจน ต้นทุนแฝงเหล่านี้ไม่ปรากฏในใบเสนอราคาตอนเริ่มต้น แต่จะโผล่มาให้เห็นหลังจากเซ็นสัญญาไปแล้วหลายเดือน ซึ่งเป็นจุดที่แก้ไขยากและมีค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนรูปแบบสูงกว่าการตัดสินใจให้ถูกตั้งแต่แรก
เช็กลิสต์นี้ไม่ได้ให้คำตอบตายตัวว่าธุรกิจต้องเลือกแบบไหน แต่ช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้นว่าลักษณะงานของธุรกิจเอนไปทาง subcontract หรือ outsource มากกว่ากัน ยิ่งตอบ “ใช่” กับข้อไหนมาก ยิ่งเป็นสัญญาณไปทางรูปแบบนั้น
ถ้างานมีขอบเขตชัดเจน ระบุผลลัพธ์ที่ต้องการได้แน่นอนตั้งแต่ต้น เช่น ติดตั้งระบบใดระบบหนึ่ง ทำแคมเปญการตลาดหนึ่งรอบ หรือพัฒนาฟีเจอร์เฉพาะจุด ลักษณะนี้เข้ากับ subcontract ได้ดีกว่า แต่ถ้างานเป็นกระบวนการต่อเนื่องที่ขอบเขตปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ธุรกิจ เช่น การดูแลลูกค้าตลอดทั้งปี ลักษณะนี้เหมาะกับ outsource มากกว่า
subcontract เหมาะกับงานที่มีจุดเริ่มต้นและจุดจบชัดเจน เมื่อโครงการเสร็จ ความสัมพันธ์ก็จบลงตามธรรมชาติ ส่วน outsource เหมาะกับฟังก์ชันที่ธุรกิจต้องการให้ดำเนินต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีวันสิ้นสุดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า เช่น งานบัญชี งาน IT support หรืองาน customer service
ถ้าธุรกิจต้องการกำกับดูแลขั้นตอนการทำงานอย่างใกล้ชิด หรือมีทีมภายในที่ทำงานร่วมกับผู้รับงานโดยตรงในแต่ละขั้นตอน subcontract ให้ความยืดหยุ่นด้านการควบคุมมากกว่า เพราะขอบเขตงานถูกกำหนดไว้ชัดเจนในสัญญา แต่ถ้าธุรกิจต้องการมอบทั้งกระบวนการให้พาร์ทเนอร์บริหารจัดการเองแบบครบวงจร รวมถึงการบริหารทีมงานและเครื่องมือของพาร์ทเนอร์เอง ระบบ call center แบบ outsource จะตอบโจทย์มากกว่า เพราะไม่ต้องเข้าไปบริหารจัดการรายละเอียดปฏิบัติการเอง
เมื่อธุรกิจต้องการทักษะเฉพาะทางสูงสำหรับงานใดงานหนึ่งโดยเฉพาะ เช่น งานติดตั้งระบบเฉพาะทาง งานก่อสร้างเฉพาะส่วน หรืองานที่ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน subcontract ช่วยให้เข้าถึงทักษะนั้นได้โดยไม่ต้องจ้างพนักงานประจำที่อาจไม่มีงานให้ทำต่อเนื่องหลังโครงการจบ ส่วน outsource เหมาะกับกรณีที่ต้องการทีมงานที่มีระบบและความพร้อมรองรับปริมาณงานที่อาจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตามการเติบโตของธุรกิจ
ถ้าปริมาณงานเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วหรือผันผวนตามฤดูกาล เช่น ช่วงแคมเปญโปรโมชันของธุรกิจอีคอมเมิร์ซ บริษัท outsource ที่มีทีมพร้อมและระบบรองรับอยู่แล้ว จะปรับขนาดทีมงานขึ้นลงได้เร็วกว่าการไป subcontract ผู้รับงานรายใหม่ทุกครั้งที่ปริมาณงานเปลี่ยนแปลง ในทางกลับกัน หากปริมาณงานค่อนข้างคงที่และจำกัดอยู่ในขอบเขตเดิม subcontract ก็ยังตอบโจทย์ได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนรูปแบบ
subcontract มักมีโครงสร้างราคาแบบเหมาจ่ายต่อโครงการ ทำให้ควบคุมงบประมาณได้ชัดเจนตั้งแต่ต้น เหมาะกับธุรกิจขนาดเล็กหรือ SME ที่ต้องการกำหนดขอบเขตงานและงบประมาณให้แน่นอน ส่วน outsource มักมีโครงสร้างราคาแบบรายเดือนหรือตามปริมาณงาน ซึ่งให้ความยืดหยุ่นระยะยาวมากกว่า แต่ต้องติดตามค่าใช้จ่ายอย่างต่อเนื่องเพื่อไม่ให้เกินงบที่วางแผนไว้
เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ลองดูตัวอย่างสถานการณ์ที่มักเกิดขึ้นจริงกับธุรกิจในไทย
คำตอบคือได้ และธุรกิจจำนวนมากก็ทำแบบนี้อยู่แล้วโดยไม่รู้ตัวว่ากำลังใช้สองรูปแบบผสมกัน ตัวอย่างเช่น ธุรกิจอาจ outsource งาน customer service ทั้งฝ่ายให้พาร์ทเนอร์ดูแลระยะยาว ขณะเดียวกันก็ subcontract งานพัฒนาเว็บไซต์เฉพาะโครงการให้ผู้รับงานอีกรายหนึ่งที่มีทักษะเฉพาะทางด้านนั้น
จุดสำคัญคือต้องแยกให้ออกว่างานไหนควรเป็นแบบไหน ไม่ใช่ใช้รูปแบบเดียวกับทุกงานเพราะความเคยชิน หรือเพราะพาร์ทเนอร์รายเดิมเสนอราคาที่ดูคุ้มค่า การพิจารณางานแต่ละส่วนแยกกันตามเช็กลิสต์ข้างต้น จะช่วยให้ธุรกิจใช้งบประมาณได้อย่างเหมาะสมกับลักษณะงานจริง ไม่ใช่พยายามยัดทุกงานเข้ากับรูปแบบเดียว
รูปแบบการจัดการงานภายนอกทั้งสองแบบนี้เป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด BPO ที่กว้างกว่านั้น ธุรกิจที่เข้าใจภาพรวมของ BPO จะเลือกใช้ subcontract หรือ outsource ได้อย่างมีกลยุทธ์มากขึ้น แทนที่จะตัดสินใจเป็นครั้ง ๆ ไปโดยไม่มีกรอบคิดรวม
การเลือกระหว่าง subcontract กับ outsource ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกธุรกิจหรือทุกงาน สิ่งสำคัญคือการพิจารณาลักษณะงานแต่ละส่วนแยกกัน ทั้งขอบเขตงาน ระยะเวลา ระดับการควบคุมที่ต้องการ ทักษะเฉพาะทาง ปริมาณงาน และโครงสร้างงบประมาณ ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบที่เหมาะสม
สิ่งที่ควรจำ
หากธุรกิจของคุณกำลังพิจารณาว่างานที่มีอยู่ควร outsource หรือไม่ โดยเฉพาะงานดูแลลูกค้าและ contact center ทีมงาน Digiservecorp ในฐานะ outsource service ที่ดูแลลูกค้าให้ธุรกิจหลากหลายอุตสาหกรรมในไทย ยินดีพูดคุยเพื่อประเมินลักษณะงานของคุณและให้คำแนะนำที่ตรงจุด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเลือก Subcontract หรือ Outsource
ขึ้นอยู่กับลักษณะงาน ไม่ใช่ขนาดธุรกิจ ถ้างานแรกที่ต้องการมอบหมายมีขอบเขตชัดเจนและจบในตัว subcontract ช่วยควบคุมงบประมาณได้ดีกว่า แต่ถ้าเป็นฟังก์ชันที่ต้องดำเนินต่อเนื่อง เช่น การดูแลลูกค้า outsource จะคุ้มค่ากว่าการหาผู้รับงานใหม่ซ้ำ ๆ
เปลี่ยนได้ แต่ควรตรวจสอบเงื่อนไขในสัญญาเดิมให้ชัดเจนก่อน โดยเฉพาะระยะเวลาแจ้งล่วงหน้าและค่าใช้จ่ายในการยกเลิก การเปลี่ยนรูปแบบกลางคันมีต้นทุนด้านเวลาเสมอ จึงควรใช้เช็กลิสต์ประเมินให้รอบคอบตั้งแต่ต้น
ทั้งสองรูปแบบมีความเสี่ยงต่างกัน subcontract ต้องระบุขอบเขตงานและมาตรฐานผลงานในสัญญาให้ชัดเจนเพื่อป้องกันข้อพิพาทเรื่องผลลัพธ์ ส่วน outsource ที่เป็นสัญญาระยะยาวควรให้ความสำคัญกับเงื่อนไข SLA และการคุ้มครองข้อมูลลูกค้าเป็นพิเศษ ควรปรึกษาฝ่ายกฎหมายก่อนเซ็นสัญญาทุกครั้งไม่ว่าจะเลือกรูปแบบใด
ไม่จำเป็น ธุรกิจที่ยังไม่มีทีมภายในเลยก็สามารถ outsource ฟังก์ชันทั้งหมดได้ตั้งแต่เริ่มต้น โดยไม่ต้องลงทุนสร้างทีมและระบบเองก่อน ส่วน subcontract มักใช้เสริมงานเฉพาะจุดที่ทีมภายในทำเองไม่ได้หรือไม่มีเวลาทำ
งานที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลละเอียดอ่อนระดับสูงมากหรือเป็นความสามารถหลักที่สร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันโดยตรงของธุรกิจ มักควรเก็บไว้บริหารจัดการภายในองค์กรเอง แม้จะมีต้นทุนสูงกว่าในระยะสั้นก็ตาม